آسانسور (بالابر)
عصر یه روز خسته کننده است. از صبح همش بدبیاری آوردی و وقت نکردی حتی یه چایی بخوری . خسته و کوفته راه میفتی بری خونه و سر راهت هم کلی خرید کردی و دستات دیگه جایی برای گرفتن کلید خونه رو هم ندارن ، ماشین رو پارک میکنی و به هر ترفندی شده درشو قفل می کنی و تازه نوبت میرسه به در خونه ، مجبور میشی بخشی از خریدهات رو روی زمین بزاری و در رو باز کنی، با خوشحالی وارد راهرو میشی و یه راست میری سراغ آسانسور که ....
اینوقتهاست که میگن : (( اگه کارد بهش بزنی خونش در نمیاد))
بله، آسانسور خرابه و مجبوری پنج طبقه رو با اونهمه بار از پله ها بالا بری .
چند روز بعد با همون شرایط به خونه بر میگردی و خوشحالی که حداقل آسانسور سالمه، اما دریغ ...
ایندفعه درش گیر کرده و باز نمیشه و خلاصه هر روز یه قضیه تازه......

آسانسور :
آسانسور یا بالابر وسیله ای است که با آن میشود طبقات را بدون بالا رفتن از پله و یا رامپ (شیب) و فقط با زدن یک دکمه (تبدیل نیروی الکتریکی به مکانیکی) طی کرد.
طرح اولیه آسانسور را ریاضی دانی بنام اتوود طراحی کرد و با ساختن ماشین اتوود که عبارت بود از دو وزنه که با یک نخ به یکدیگر متصل می شدند و روی قرقره ها بالا و پایین می رفتند توانست پایه گذار تحولی در دنیای ارتباطات عمودی در ساختمان ها بشود.
ورود این صنعت به ایران را در حدود پنجاه سال پیش ذکر کرده اند.
آسانسورها انواع مختلفی دارند. از دیدگاه کاربردی و از دیدگاه عامل حرکتی
انواع آسانسور از دیدگاه کاربردی:
۱- آسانسور حمل مسافر ( آسانسورهای معمولی مورد استفاده در ساختمانهای مسکونی)
۲- آسانسور حمل بار (آسانسورهایی که در کارخانه ها و کارگاه ها و .. استفاده شده و وظیفه حمل بار را بر عهده دارند)
۳- آسانسور حمل خودرو (جهت حمل خودرو به طبقات پایین تر و یا حتی بالاتر بوده و عموما" در پارکینگهای طبقاتی و بیمارستانها (برای حمل آمبولانس) استفاده می شوند)
۴- آسانسورهای خدماتی (آسانسورهای کوچکی هستند که معمولا" در رستوران ها و مغازه ها و ... برای حمل بارهای سبک به طبقات و یا نیم طبقه ها و بالکنها استفاده می شوند)
انواع آسانسور از دیدگاه عامل حرکتی :
۱- آسانسور کششی ( حرکت کابین توسط سیم بکسل و قرقره های متصل به موتور انجام میگیرد)
۲- آسانسور هیدرولیکی ( عامل حرکت کابین پیستون هیدرولیکی است و سرعت آن هم به مراتب از نوع کششی پایین تر بوده و شروع به حرکت آن هم نامحسوس می باشد و برای مکانهای با درجه حساسیت بالا همچون بیمارستانها و ... استفاده می شود. لازم بذکر است که هزینه اجرای آن از نوع کششی بالاتر است.

در قیمت آسانسورها هم موارد زیر دخیل می باشند:
۱- کارخانه سازنده
۲- کیفیت مصالح بکار رفته
۳- تعداد توقف ها ( تعداد طبقات مود استفاده)
۴- نوع عامل حرکتی (هیدرولیک یا کششی )
۵- نوع کاربرد
۶- خدمات جانبی
در پایان هم خواندن بحر طویل استاد ابوالقاسم حالت خالی از لطف نیست:
آن شنيدم كه يكي مرد دهاتي هوس ديدن تهران به سرش بود و پس از مدت بسيار مديدي و تقلاي شديدي به كف آورد زر و سيمي و رو كرد به تهران، خوش و خندان و غزلخوان ز سر شوق و شعف گرم تماشاي عمارات شد و كرد به هر كوي گذرها و به هر سوي نظرها و به تحسين و تعجب نگران گشت به هر كوچه بازار و خيابان و دكاني.
در خيابان به بنائي كه بسي مرتفع و عالي و زيبا و نكو بود و مجلل، نظر افكند و شد از ديدن آن خرم و خرسند، بزد يك دو سه لبخند و جلو آمد و مشغول تماشا شد و يك مرتبه افتاد دو چشمش به آسانسور، كه آن چيست؟ براي چه شده ساخته، يا بهر چه كار است؟ فقط كرد به سويش نظر و چشم بدان دوخت زماني.
ناگهان ديد زني پير جلو آمد و آورد بر آن دگمه پهلوي آسانسور به سر انگشت فشاري و به يك باره چراغي بدرخشيد و دري واشد و پيدا شد از آن پشت اتاقي و زن پير و زبون داخل آن گشت و درش نيز فروبست. دهاتي كه همان طور بدان صحنهي جالب نگران بود، زنو ديد دگر باره همان در به همان جاي ز هم واشد و اين مرتبه يك خانم زيبا و پري چهره برون آمد از آن ، مردك بيچاره به يك باره گرفتار تعجب شد و حيرت چو به رخسار زن تازه جوان خيره شد و ديد در چهرهاش از پيري و زشتي ابداً نيست نشاني.
پيش خود گفت كه: (( ما در توي ده اين همه افسانهي جادوگري و سحر شنيديم، ولي هيچ نديديم به چشم خودمان همچه فسون كاري و جادو كه در اين شهر نمايند و بدين سان به سهولت سر يك ربع زني پير مبدل به زن تازه جواني شود افسون كزين پيش، نبودم من درويش، از اين كار، خبردار، كه آرم زن فرتوت و سيه چرده خود نيز به همراه درين جا كه شود باز جوان آن زن بيچاره و من هم سر پيري برم از ديدن وي لذت و با او به ده خويش چو بر گردم و زين واقعه يابند خبر اهل ده ما، همه ده را بگذارند ، كه در شهر بيارند زن خويش ، چو دانند به شهر است اتاقي كه درونش چو رود پير زني زشت ، برون آيداز آن خانم زيباي جواني!

سجاد اميني - كارشناسی ارشد مهندسي معماري